Terk Edilmiş Sepet Hatırlatması: Ayrıca İzin Gerekir mi?

Yarım Kalan Sepet, Yarım Kalan İzin

E-ticarette ziyaretçilerin önemli bir kısmı ürünleri sepete ekleyip ödeme adımında siteden ayrılır. Bu ziyaretçilere birkaç saat sonra gönderilen “Sepetinizde ürün kaldı” mesajı, dönüşümü artırmanın bilinen yollarından biridir. Hukuki soru ise şudur: bu mesaj için müşteriden ayrıca izin almak gerekir mi? Terk edilmiş sepet e-posta izni, yanıtı kanala, içeriğe ve kişinin site ile ilişkisine göre değişen bir konudur.

Bu yazıda hatırlatma iletisinin hangi durumlarda ticari ileti sayılabileceğini, üye ve üye olmayan ziyaretçi ayrımını, e-posta, SMS ve anlık bildirim (push) farklarını, yeniden hedefleme reklamlarını ve doğru onay akışını ele alıyoruz.

Hatırlatma iletisi bilgilendirme mi, ticari ileti mi?

6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'a göre ticari elektronik ileti gönderebilmek için alıcının önceden onayı gerekir. Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik ise bazı iletiler için onay aranmayacağını düzenler: devam eden abonelik veya üyelik, tahsilat, borç hatırlatma, bilgi güncelleme, satış ve teslimat gibi durumlara ilişkin bildirimler. Ancak Yönetmelik aynı hükümde bu bildirimlerde herhangi bir mal veya hizmetin özendirilemeyeceğini veya tanıtılamayacağını da açıkça belirtir.

Terk edilmiş sepet hatırlatması bu iki kategorinin arasında durur. Mevzuatta sepet hatırlatmasına özgü bir hüküm bulunmaz. Tamamlanmış bir siparişin kargo bildirimi bilgilendirme niteliğindedir; buna karşılık henüz satın almaya dönüşmemiş bir sepeti hatırlatan, ürün görseli ve “stoklar tükenmeden” gibi ifadeler içeren bir ileti, alışverişi özendirdiği için ticari ileti olarak değerlendirilme riski taşır. İndirim kodu veya benzer ürün önerisi eklendiğinde bu risk belirginleşir.

Bu nedenle ihtiyatlı yaklaşım, sepet hatırlatmalarını ticari ileti kabul etmek ve yalnızca ilgili kanal için onayı bulunan alıcılara göndermektir. Ticari iletinin genel kurallarını ve İYS'nin işleyişini İYS izni yazımızda ayrıntılı anlattık.

Üye ve üye olmayan ziyaretçi ayrımı

Üye müşteriler: Üyelik, müşteriyle devam eden bir ilişki kurar; ancak bu ilişki ticari ileti onayı yerine geçmez. Yönetmelik'e göre onay bir üyelik veya satış sözleşmesinin içinde alınıyorsa, sözleşmenin sonunda, ayrı bir başlık altında, reddetme imkânı tanınarak ve en az on iki punto ile yazılarak alınmalıdır. Ticari ileti onayı üyeliğin ön şartı yapılamaz ve onay kutusu önceden işaretli olamaz.

Üye olmayan ziyaretçiler: Misafir olarak ödeme adımına gelen ziyaretçinin girdiği e-posta adresi, sipariş işlemi için toplanır. KVKK'nın 4. maddesindeki amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olma ilkesi, bu adresin siparişle ilgisi olmayan bir pazarlama amacıyla kullanılmasını sınırlar. Ziyaretçi ayrıca bir ticari ileti onayı vermediyse, sepet hatırlatması hem 6563 sayılı Kanun hem KVKK açısından dayanaksız kalabilir.

Her iki durumda da verinin toplandığı anda KVKK'nın 10. maddesi uyarınca aydınlatma yapılması gerekir. Aydınlatma metninde sepet hatırlatması gibi pazarlama amaçlarının açıkça yer alması, ilgili kişinin beklentisini doğru kurar.

E-posta, SMS ve push bildirim farkları

Yönetmelik, telefon, çağrı merkezi, e-posta ve kısa mesaj gibi araçlarla gönderilen ticari amaçlı iletileri kapsam içinde sayar ve ret bildirimi, onayın ret yapılan kanal için geçersiz hâle gelmesi sonucunu doğurur. Bu nedenle onay kanal bazında yönetilmelidir: Anlık bildirimler için ihtiyatlı yaklaşım, uygulama içinde “sipariş bildirimleri” ile “kampanya bildirimleri” tercihlerini ayırmak ve sepet hatırlatmasını ikinci gruba koymaktır.

Yeniden hedefleme reklamları

Sepeti terk eden ziyaretçiye e-posta göndermek yerine, başka sitelerde ve sosyal medyada o ürünün reklamını göstermek de yaygın bir yöntemdir. Bu yöntem mesaj göndermediği için İYS kapsamında değildir; ancak ziyaretçinin davranışını izleyen reklam çerezleri ve etiketleri üzerine kuruludur.

Kişisel Verileri Koruma Kurumu'nun Çerez Uygulamaları Hakkında Rehberi, davranışsal reklamcılık amacıyla kullanılan çerezlerin açık rıza gerektirdiğini belirtir. Dolayısıyla yeniden hedefleme için belirleyici olan, ziyaretçinin çerez panelinde reklam çerezlerine aktif olarak izin verip vermediğidir. Etiketlerin rıza öncesinde çalışmasının yarattığı riskleri reklam etiketleri ve rıza yazımızda ele aldık.

Müşteri e-posta listelerinin reklam platformlarına yüklenerek eşleştirilmesi ise ayrı bir veri aktarımıdır. Bu aktarımın amacı aydınlatma metninde yer almalı, bir hukuki sebebe dayanmalı ve platform yurt dışındaysa KVKK'nın 9. maddesindeki aktarım kurallarına uygun olmalıdır.

Doğru onay akışı

Sepet hatırlatmasını hukuki açıdan sağlam bir zemine oturtmak için onay, hatırlatmaya ihtiyaç duyulmadan önce, yani ödeme veya üyelik adımında alınmalıdır. Örnek bir akış şöyle kurulabilir:

Aydınlatma: e-posta veya telefon alanının hemen yanında, verinin hangi amaçlarla işleneceğini anlatan aydınlatma metnine bağlantı verin.

Kanal bazında onay: e-posta ve SMS için ayrı, işaretsiz onay kutuları sunun; onay vermeden de alışverişin tamamlanabildiğinden emin olun.

İYS kaydı: alınan onayı İYS'ye kaydedin; Yönetmelik İYS dışında alınan onayların üç iş günü içinde sisteme aktarılmasını öngörür.

Onay teyidi: elektronik ortamda alınan onay için Yönetmelik, onayın alındığı bilgisinin reddetme imkânı da tanınarak aynı gün içinde alıcıya iletilmesini ister.

Gönderim öncesi kontrol: hatırlatmayı yalnızca ilgili kanalda onayı bulunan ve ret hakkını kullanmamış alıcılara gönderin.

Uygulama önerileri

Sonuç ve sonraki adım

Terk edilmiş sepet e-posta izni sorusunun kısa yanıtı şudur: hatırlatma, alışverişi özendiren bir içerik taşıyorsa ticari ileti gibi ele alınmalı ve ilgili kanal için İYS'ye kayıtlı onay aranmalıdır. Üye olmayan ziyaretçilerin sipariş için verdiği iletişim bilgileri pazarlama amacıyla kendiliğinden kullanılamaz. Yeniden hedefleme reklamlarında ise belirleyici olan çerez rızasıdır.

İlk adım olarak ödeme sayfanızdaki onay kutularını ve hatırlatma listenizin kaynağını gözden geçirmek, riskin nerede olduğunu hızla gösterir. E-ticaretin genel KVKK çerçevesi için e-ticaret siteleri için KVKK yazımıza, e-ticaret ekiplerine özgü konular için departman sayfamıza göz atabilirsiniz.

Sık sorulan sorular